Teknik Terimler

 

ÜRÜN PARÇALARI

Kulp: çantanın veya herhangi bir ürünün taşıma işlevini üstlenen parçadır. Standart kulp, uzun kulp ve omuzdan askılı kulp olmak üzere 3 çeşidi vardır. Bunların dışında kalan ürünler ise el geçmeli, tahta saplı veya ipli olarak üretilir.

Körük: Ürünün derinlik ve genişliğini belirleyen parçadır. Ürünün taşıyacağı nesneye göre genişliği ayarlanır. Alttan körüklü ve yandan körüklü olmak üzere bazı çeşitleri mevcuttur. Körük, ürün için pratik bir kullanım sağlar(daha rahat ve daha fazla malzeme taşıma vs.). Broşür, katalog taşıma çantalarında ise düz modeller(körüksüz) tercih edilir.

Gövde: Ürünün en önemli kısmıdır. Gövdenin büyüklüğünü ürünün ölçüleri belirler. Bu ölçüler aynı zamanda baskı alanını da belirler. Baskısı yapılacak ürünün tasarımı gövdenin büyüklüğüne göre belirlenir.

Biye: Ürünün daha canlı durmasını sağlamak için ürünlerin kenarına ve kulpun ürünlerle birleşme noktasına uzun bir şerit şeklinde dikilen parçadır. Kenar biyelerin yaklaşık genişlikleri 1 cm civarındadır. Üst biye olarak adlandırılan parçanın genişliği ise ortama 3 veya 3,5 cm dir.

 

 

KUMAŞ ÇEŞİTLERİ

Nonwoven (Elyaf – Tela): Dokuma ve örme olmayan, özel kullanımlar için imal edilen ve kullanım süresine göre maliyeti çok düşük olan teknik tekstil ürünüdür. Sıvı çekici, sıvı itici, esnek, sağlam, yumuşak, gergin, yanmayı geciktirici, filtre edici, antibakteriyel özelliklerine sahip olabilir.

Ham Bez: Farklı incelik ve sıklıklarda pamuk ipliklerinden bezayağı örgüsü yapılmış dokumalar için kullanılan genel bir deyimdir.

Jüt (Kaneviçe): Tropik bölgelerde yetişen 2-4 m yüksekliğinde yıllık, lif bitkisi. Vatanı Doğu Hindistan`dır. Jüt adını taşıyan lif elde etmek için yetiştirilir. Kabukları ve liflerinden istifade edilir. Jütün tekstil sanayiindeki önemi, liflerinin çok ince oluşundandır. Ayrıca çok ucuza yetiştirildiği için de iktisadidir. Jüt lifleri halat, ip, çuval gibi çok kullanılan malzeme imalatında da kullanılır.

 

BASKI ÇEŞİTLERİ

Serigrafi Baskı: Serigrafi baskı, ipek kumaşa yerleştirilen baskı filminin, boya yardımıyla istenilen yüzeylere basılmasıdır. Bu en ekonomik yöntemlerden biridir. İpek kumaş çok ince gözeneklere sahip olduğu için boyayı ince noktacıklar halinde, baskı yüzeyine iletir. Serigrafi baskı en eski baskı yöntemidir ve halen de birçok sektörde rağbet görmektedir. Özellikle küçük miktarlarda basılacak ürünler için uygundur. Serigrafi baskının diğer adı da ipek baskıdır.

Tampon Baskı: İpek kumaş yerine silikon yüzeylerin kullanıldığı tampon baskıda, baskı yapılacak film silikona yerleştirilir ve ürünlere baskı yapılır. Tampon baskı makineleri sayesinde hızlı baskı yapılmaktadır. Adetlerin çok olduğu durumlarda ekonomik bir çözüm olmaktadır. Tampon baskıdaki en önemli fark, yumuşak silikon yüzeyin basılacak alana daha geniş açıyla baskı yapabilmesidir. Normal ipek serigrafide gerdirilen kumaşın baskı açısı düşük olmakla beraber, tampon baskıda bu alan biraz daha genişleyebilmektedir. Tampon baskı makinelerinde 1 renk, 2 renk ve renkli modeller mevcut olup, bazı makineler, aynı anda 4 renge kadar baskıyı yapabilmektedirler.

Lazer Baskı: Lazer gücünün metal yüzeyleri kazıması sonucu elde edilen en kalıcı baskı yöntemidir. Maliyetinin diğer baskılara nazaran yüksek olmasına rağmen, kaliteli hediyelik ve promosyon isteyen firmalarca tercih edilmektedir.

Pigment Baskı: Emprime baskı sektöründe kullanılan boya cinsinden ismini alır. Pigment boya patı ve ana boya ile oluşturulan su bazlı bir boyadır. Kalitesi yüksek ve kullanıcıyı rahatsız etmeyen tuşesiz bir ürün verir. Kullanımı orta zorluktadır. Fotograf baskıda genellikle kullanılan boya cinsi pigmentdir. Kalıp aşamasında ipek seçimi pigment boyaya göre seçilmeli tramlı desenlerde kalıp tıkanmaları dikkate alınmalıdır. Kaliteli bir baskı için ısı, zemin, kalıp ve boya tercihinde dikkatli olunursa meydana gelecek aksilikler önlenebilir.

Plastik Baskı: Plastik baskı adını boyanın cinsi olan plastik boyadan alır. Kalite olarak diger baskı türlerinden daha zayıf ve uygulanması kolay olanıdır. Kumaş üzerinde tuşe olarak hissedilir seviyede boya kalır. Diğer baskı türlerine nazaran uygulanması kolaydır. PVC içerikli boyalar kansorejen risk tasıdığı için son zamanlarda pek tercih edilmemesine rağmen fiyatlarının ucuzlugu sebebiyle tercih edilir.

Flok Baskı: Prensip, kumaş üzerine, desene göre bir yapıştırıcı geçirerek liflerle örtmektir. Lifler, yapıştırıcı üzerine takılı kalır ve orada fikse edilir, liflerin kesit uzunlugu istenen efektlere göre farklıdır. Özellikle elektrostatik usulle fiksaj yapılır. Çünkü lifler dik olarak yapıştırıcıya tutunur.(peluş efekti) Flokaj makinesi , farklı potansiyelde 2 kutup levhasından oluşur. Yüksek gerilim elementi kumaşın üstünde bulunur.(örnegin elek şeklinde yapılmıştır) Bunun üzerine viskoz floku getirilir. Karşıt kutup , örnegin topraklanmış bronz şablon, keçe ile baskı blanketi arasında, ani masaya tutturulmuş baskı bezinin altında bulunur. Floklar yüksek gerilim potansiyelinde elektrik yüklenir. Böylece aynı kutuptaki floklar, karşıt potansiyel alanına geldiklerinde büyük bir hızla itilir. Floklar aynı yükte olduklarından birbirini iter. Bütün uzunlamasına eksenler, statik elektrik kuvvet alanına paralel olarak düzenlenir ve flok uçları ile yapıştırıcıya hızla dik olarak çakılır ve fikse edilir.

Transfer Baskı: Yeni bir tekniktir. 1925 de Valentin Kartaschoff , sıcaklık etkisiyle dispers boyalarını katı halde kumaşa geçirmeyi denemiştir. İlk patent 1958 de Noel de Plasse tarafından alınmış, 8 yıl sonra pratige girmiştir. Ticari olarak 1965 de Sublistantic firmasının kurulmasıyle ortaya çıkmıştır. Önce kağıt basılır ve kurutulur. Daha sonra boya, kağıttan tekstil maddesine geçirilir, yıkama gerekmez, çünkü transfer yalnız boya kumaşa geçer..Yani masraflı yıkama ve kurutma kalkar.

Ofset Baskı: Ofset baskı aynı zamanda bir düz baskı sistemidir. Dilimize Ingilizce OFF-SET Grafik tasarım – Ofset nedir? kelimesinden geçmiştir. Matbaacılıkta “Boyanın kâgıttan önce kauçuk üzerine oturması” anlamında kullanılır. Baskı teknikleri arasında en yenisi, ofset baskı teknigidir. Bu teknik, Alois Senefelder’in 1799’da buldugu litografik baskı (taş baskı) tekniginin rafine edilmiş biçimidir. Litografi teknigi, su ile yagın birbirleriyle karışmaması ilkesine dayanır. Basılması istenen imge, yag esaslı bir mürekkep ile yüzeyi düzeltilmiş kireçtaşı üzerine çizilir. Daha sonra bir sünger yardımıyla su, arapzamkı ve asitten oluşan bir çözelti yüzeye uygulanır. Bu çözelti, imgenin bulunmadıgı yagsız yüzeyler tarafından emilirken, imgeyi oluşturan yag esaslı bölgeler tarafından reddedilir. Taş yüzeyine merdaneyle mürekkep verildiginde ise bunun tam tersi gerçekleşir. Bu kez, bünyesinde yag bulunan mürekkep, imgeyi oluşturan yüzeyler tarafından kabul edilirken, imgenin yer almadıgı yagsız yüzeyler tarafından reddedilir. Mürekkeplenen taşın üzerine kâgıt konur ve imge, bir pres yardımıyla kâgıt üzerine aktarılır. Ofset baskı kalıbının hazırlanmasındaki ilk aşama; orijinallerden elde edilen çizgisel ve yarım-ton pozitif filmlerin tasarımdaki konumlarına uygun olarak bir araya getirilmesi, yani montajıdır. Montaj aşamasında, basılacak işle ilgili en son düzeltmelerin yapılabilmesi amacıyla “Ozalit Kopya” hazırlanır. Ozalit kopya, astrolon üzerine hazırlanan montajdan alınır. Yazı, fotograf, illüstrasyon gibi bütün çizgisel ve yarım-ton unsurlar, ozalit üzerinde gerçek baskıya oldukça yakın bir görüntü oluştururlar. Gerekli düzeltmelerden sonra, hazırlanan montaj astrolonundan fotografik yöntemlerle baskı kalıbı üretilir. Alüminyum, paslanmaz çelik ya da özel olarak hazırlanmış kâgıtlardan yapılan baskı kalıbının üzeri fotograf kagıtlarının üzerinde bulunan emülsiyona benzeyen ışıga duyarlı bir madde ile kaplıdır. Montaj astrolonu, kalıpla üst üste gelecek biçimde kopyalama makinesine yerleştirilir ve aralarındaki hava vakumla boşaltılır. Montaj filminin bütün yüzeyi kalıba çakıştırıldıktan sonra, güçlü bir ışık kaynagı ile pozlandırma işlemine geçilir. Pozlanan kalıp daha sonra elle ya da otomatik makinelerle banyo edilir. Banyonun içindeki kimyasal maddeler, ışık alan bölgelerdeki emülsiyon tabakasını çözer. Özenli bir biçimde temizlenip, basınçlı su ile yıkanan kalıp yüzeyinde baskıya girecek bütün unsurlar kolayca algılanabilir. Özel kimyasal maddelerle gerekli rötuşlar yapıldıktan sonra kalıp baskıya hazır hale getirilir.